Śledzie w sosie curry

     Sałatka ze śledzi w sosie curry (Karrysild) jest popularna w Danii, szczególnie jako składnik smorrebrod, czyli duńskich otwartych kanapek. Natknęłam się na wiele przepisów na śledzie w curry, a ten, który zrobiłam jest czymś w rodzaju wersji podstawowej, bez dodatków. Oprócz składników, których użyłam, można też dodać np. pokrojoną świeżą rzodkiewkę, korniszona lub jabłko. Przepis na podstawie publikacji "Skandynawia jest piękna" wydawnictwa Pascal.

     Składniki na 2 porcje:
2 marynowane śledzie
1 jajko ugotowane na twardo
1 niewielka cebula, lub pół dużej
3/4 szklanki majonezu
2 łyżki gęstej śmietany
1 łyżeczka przyprawy curry
sól, pieprz
sok z cytryny
do dekoracji: koperek lub natka pietruszki i jajko na twardo

     Śledzie pokroić na kawałki, jajko na twardo w kosteczkę, a cebulę posiekać. Majonez wymieszać ze śmietaną, dodać curry, doprawić solą, pieprzem i sokiem z cytryny. Śledzie z jajkiem i cebulą przełożyć na talerz, polać to sosem majonezowym i wymieszać. Tak przygotowane śledzie włożyć na kilka godzin do lodówki. Przed podaniem udekorować jajkiem na twardo i natką pietruszki/koperkiem.

Pokusa Janssona

     Janssons frestelse czyli pokusa Janssona to jeden ze znaków rozpoznawczych kuchni szwedzkiej. Na temat tego, skąd wzięła się nazwa istnieją różne teorie. Jedna z nich mówi, że pochodzi od nazwiska śpiewaka operowego Adolfa "Pelle" Janzona, inna, że w przeszłości pewna właścicielka restauracji próbowała za pomocą tego właśnie dania uwieść stałego gościa o nazwisku Jansson, w którym potajemnie się podkochiwała. Jeszcze inna teoria mówi, że nazwa została zainspirowana tytułem szwedzkiego filmu "Janssons frestele" z 1928 roku.

     Składniki dla 2 osób:
ok. 0,5 kg ziemniaków
1 duża cebula

8 filecików ansjovis (u nas można użyć anchois lub lepiej szprotek w korzennej przyprawie z anchois dostępnych w ikei)

200 ml śmietanki
masło
pieprz
bułka tarta

     Ziemniaki obrać, pokroić na plastry, a następnie w słupki (podobnie jak na frytki). Cebulę pokroić w plasterki, rozgrzać na patelni odrobinę masła, a następnie zeszklić na nim cebulę. Fileciki pokroić na mniejsze kawałki. Formę do zapiekania wysmarować masłem, ułożyć w niej warstwę ziemniaków, potem cebulę, anchois, doprawić świeżo zmielonym pieprzem, następnie znowu ziemniaki itd do wyczerpania składników, pamiętając by ostatnią warstwą były ziemniaki. Całość polać śmietanką i sosem pozostałym w puszcze po filecikach (jeśli używaliśmy szprotek). Zapiekać pod przykryciem w piekarniku w temperaturze 180°C przez ok. 40 minut, następnie zdjąć pokrywę, posypać zapiekankę bułką tartą i zapiekać jeszcze przez ok. 20 minut, aż wierzch zbrązowieje.

Tilslørte bondepiker - norweski deser

     To klasyczny norweski deser jabłkowy. Jego nazwę można przetłumaczyć jako wiejskie panny w welonie. Polecam go głownie amatorom bitej śmietany - jeśli ktoś jej nie lubi, deser raczej nie przypadnie mu do gustu, chyba, że zmieni nieco proporcje zwiększając ilość musu i zmniejszając śmietany.

Składniki na 2 desery:
śmietana 36% do ubijania (nie podaję ilości, bo to zależy od wielkości pucharków lub szklanek, w których będzie podany deser - ja użyłam ok. 250 ml śmietany na dwie porcje)
cukier puder
3 jabłka
pół szklanki bułki tartej lub drobno pokruszonego czerstwego pieczywa
1 łyżeczka mielonego cynamonu + odrobina do musu
1 łyżeczka cukru

     W pierwszej kolejności trzeba zrobić mus jabłkowy. Jabłka obrać i pokroić w drobną kosteczkę, na dno garnka wlać odrobinę wody, dodać jabłka i gotować, często mieszając. Po kilki minutach dodać szczyptę cynamonu i wymieszać. Można dodać też trochę cukru - ja nie dodawałam, bo mus był wystarczająco słodki. Nie pozwolić, by jabłka się przypaliły dodając w razie potrzeby odrobinę wody. Po około 30 minutach jabłka powinny być już rozgotowane. Wystarczy trochę rozgnieść je za pomocą widelca i mus jest gotowy.

     Bułkę tartą wymieszać z cynamonem i cukrem i przypiekać na patelni, aż zbrązowieje. Śmietanę ubić na sztywno pod koniec dodając cukier puder. Na dnie pucharków wyłożyć warstwę musu jabłkowego, warstwę uprażonej bułki i część bitej śmietany, następnie znowu mus, potem bułkę i na koniec bitą śmietanę.

Lohikeitto - fińska zupa z łososiem

     Lohikeitto to szybka w wykonaniu, delikatna i kremowa zupa z Finlandii. Może nie jest wyjątkowo fotogeniczna, ale za to bardzo smaczna.

     Składniki na dwie spore porcje lub trzy mniejsze:
1 por
3 niewielkie ziemniaki
ok. 0,3 kg fileta z łososia, bez skóry
ok. 1 l wody
1 łyżka masła
szklanka gęstej śmietany do zup
1 liść laurowy
2 łyżki posiekanego koperku
sól, pieprz

     Pora pokroić na półtalarki, a ziemniaki w kostkę. W rondlu rozgrzać masło, dodać pora, chwilę podsmażyć. Następnie dodać ziemniaki, smażyć jeszcze chwilę i dodać liść laurowy i wodę, tak by przykrywała ziemniaki. Łososia pokroić w kostkę. Gdy ziemniaki będą miękkie, do zupy dodać łososia. Chwilę pogotować, aż łosoś będzie miękki, Dodać śmietanę i koperek, zagotować, doprawić solą i pieprzem i podawać.

Risgrynsgröt - szwedzki pudding ryżowy

     Jeszcze jedno świąteczne danie pochodzące ze Skandynawii. Risgrynsgröt podaje się w Szwecji w Wigilię Bożego Narodzenia. Zgodnie z tradycją, w rodzinie, w której są panny na wydaniu, do jednej z miseczek należy włożyć migdała - ta z dziewcząt, która natrafi na ryż z migdałem, w przeciągu zbliżającego się roku wyjdzie za mąż. Risgrynsgröt jada się nie tylko w okresie Bożego Narodzenia, ale przez cały rok jako deser (z różnymi dodatkami).

     Składniki na dwie dość duże porcje:
1 szklanka ryżu (najlepiej krótkoziarnistego, ale długoziarnisty też może być)
2 szklanki wody
ok. 3,5 szklanki mleka
łyżeczka masła
laska cynamonu
1 łyżeczka drobnego brązowego cukru
szczypta soli
cukier i starty cynamon do posypania

     Do rondla dodać łyżeczkę masła, ryż i wodę oraz szczyptę soli. Zagotować, przykryć i gotować co jakiś czas mieszając przez ok. 10 minut, aż ryż wchłonie wodę. Następnie wlać mleko, dodać laskę cynamonu i łyżeczkę cukru (niektóre wersje tego przepisu nie przewidują dodawania cukru w tym momencie, a jedynie posypanie nim gotowego dania tuż przed podaniem). Gdy mleko się zagotuje, zmniejszyć ogień i gotować przez mniej więcej 40 minut na minimalnym ogniu. Gotowy ryż przełożyć do misek, posypać cukrem i cynamonem.

Rosolli - świąteczna sałatka z Finlandii

     Rosolii to fińska sałatka z buraków podawana w czasie Świąt Bożego Narodzenia. Bardzo smaczna i prosta w wykonaniu. Opcjonalnie, można dodawać pokrojonego w kostkę marynowanego śledzia - ja z tego zrezygnowałam, za to podałam sałatkę jako dodatek do śledzia właśnie.

     Składniki na 2 porcje:
3 ugotowane buraki
3 ugotowane marchewki
2-3 niewielkie ugotowane ziemniaki
1 cebula
2-3 korniszony
     Na sos:
200 ml gęstej śmietany
łyżeczka soku z buraków (lub wody pozostałej z gotowania buraków)
1 łyżeczka białego octu winnego
pół łyżeczki cukru
sól, biały pieprz

     Ugotowane buraki, marchewki i ziemniaki pokroić w niewielką kostkę. Cebulę posiekać w drobną kosteczkę, podobnie jak korniszony. Wszystko razem wymieszać, doprawić solą i pieprzem do smaku i odstawić do lodówki na kilka godzin lub na całą noc. Wszystkie składniki sosu dokładnie połączyć i tuż przed podaniem wymieszać z sałatką. Można udekorować np. szczypiorkiem lub jajkiem ugotowanym na twardo i pokrojonym na cząstki.